Zwangerschap

Zwangerschap anno 2019

Mijn gedachten dwalen af terwijl ik achter mijn bureau zit. Tegenover mij is een collega druk aan het typen, diep verzonken in de zaken die ze vandaag nog moet afronden. Ondertussen ontwikkelt zich een baby in haar buik. Terwijl ze zich probeert te focussen op de werkzaamheden vormt zich misschien wel een handje of een voetje, en de orgaantjes in de meest prille ontwikkelingsfase. Er is een continue celdeling gaande die het grootste wonder te noemen is dat bestaat. Het meest fascinerende en verbijsteringwekkende proces waarvan maar een fractie wetenschappelijk te onderbouwen of verklaren is. Een andere collega vraagt haar of ze nog een spoedklus kan oppakken. Dat kan er ook nog wel bij.

Ontzag voor de zwangerschap

Een tijdje geleden zag ik in een documentaire een scène die mij aansprak. Een vrouw vertelde hoe de nadruk in onze tijd is komen te liggen op het werken en dat een zeker ontzag voor de zwangerschap naar de achtergrond is geraakt. Er was in vroeger tijden meer erkenning en respect voor de zwangerschap, als een bijna heilig proces dat bovendien veel van het lichaam vergt: het slurpt energie, gooit de hormoonhuishouding overhoop en kan een breed scala aan elkaar afwisselende klachten veroorzaken. Het zette me aan het denken. Uit eigen ervaring had ik al opgemerkt dat men in de bus niet zomaar meer opstaat voor een zwangere. Ze wordt misschien meer dan vroeger geacht flink, fit en mobiel te zijn. Ook lijken deadlines op het werk tegenwoordig belangrijker dan de topsport die een zwangerschap in feite behelst. Het uitgangspunt is dat een vrouw doorwerkt totdat ze écht niet meer kan. Gewoonlijk breekt dan de periode aan van het wettelijk bepaalde zwangerschapsverlof. Normen en waarden van het volk worden vertolkt in de wet: het merendeel van ons vindt het blijkbaar normaal en belangrijk dat het werk altijd doorgaat en dus in zekere zin op de eerste plek komt. Als je ziek wordt vanwege de zwangerschap zijn er natuurlijk wel uitzonderingen mogelijk. Daarvoor moet je alleen wel naar de bedrijfsarts, die je ‘ziekte’ vervolgens zal moeten bestempelen als een afwijkend geval dat voldoende rechtvaardigt dat je minder, of in het geheel niet meer, gaat werken.

Eerder stoppen met werken

Als werknemer met diabetes type 1 was ik een van die afwijkende gevallen. De hectische werkomgeving, samen met overige zwangerschapsgerelateerde klachten, had zodanig invloed op mijn suikers dat ik het niet kon rechtvaardigen tegenover mezelf en tegenover mijn kindje om het tot het zwangerschapsverlof uit te zingen. Ik was vanaf het begin van de zwangerschap doodmoe, snel buiten adem en mijn concentratie was ver te zoeken. De bedrijfsarts kwam er uiteindelijk aan te pas en met 27 weken stopte ik met werken. Het heeft me bloed, zweet en tranen gekost om de knoop door te hakken om een stap terug te doen en de zwangerschap serieuzer te nemen. En om mijn collega’s voor mijn gevoel in de steek te laten: er kwam geen vervanging voor mij. Ook had ik het gevoel gefaald te hebben om het zwangerschapsverlof te halen. Het heeft een tijdje geduurd voordat ik dit kon loslaten. Ik slaagde er niet in veel informatie te vinden over mede-zwangeren (of zelfs mede-diabeten) die ook bewust eerder gestopt waren met werken om voor hun eigen welzijn en het welzijn van hun kindje te kiezen. Het leek alsof veel vrouwen het de normaalste zaak van de wereld vinden om het werk voor te laten gaan tijdens hun zwangerschap, of ze zien het als een sport om de eindstreep van die laatste werkdag te halen.

Stress en zwangerschap

Voor de vrouwen die een makkelijke zwangerschap hebben, lijkt het niet zo gek om die eindstreep als uitgangspunt te nemen. Maar veel banen in onze tijd doen een groot beroep op onze aandacht en energie, die de zwangerschap daardoor tekort moet komen. We leven veelvuldig in chronische stress-situaties, die we als de normale gang van zaken zijn gaan beschouwen. In je leven zul je niet zo vaak en niet zo lang zwanger zijn; je hebt maar één kans hebt om je kindje zo gezond mogelijk te laten groeien en om deze tijd heel bewust te ervaren. Het kindje krijgt in de buik al zoveel mee. De tijd in de baarmoeder is zelfs op meerdere gebieden bepalend in latere fasen van het leven van je kind. Invloeden van buitenaf hebben meer effect op wat er in de baarmoeder gebeurt dan voorheen werd gedacht. Zie bijvoorbeeld dit artikel, waarin een fysiologisch psycholoog onderzoeksresultaten deelt over de effecten van stress op de ontwikkeling van een foetus: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/gestresst-uit-de-baarmoeder~b3f4e3f5/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F. Psychische stress bij de moeder vergroot zelfs de kans aanzienlijk om een meisje te krijgen, blijkt uit dit onderzoek: https://www.pnas.org/content/early/2019/10/08/1905890116. Er is daarmee een wereld aan factoren die een uitwerking hebben op de zwangerschap, waar we geen weet van hebben wanneer we proberen ons van de ene naar de andere deadline te slepen.

Aandacht voor je kindje

De conclusie die ik voor mezelf heb getrokken, luidt: je bent niet sterk als je stug doorbijt, maar juist als je je grenzen respecteert en voor je kindje kiest. Zorg voor jezelf en zet het werk opzij als dat nodig is; wat kan er belangrijker zijn dan een nieuw leven? Dat een zwangerschap veel van je neemt, is normaal. Wanneer alles behalve je zwangerschap je aandacht opslokt, is dat abnormaal. De wereld bestaat tegenwoordig uit één grote opsomming van relatief grote en kleine verplichtingen die continu een beroep op je doet. Daar zal geen eind aan komen totdat je er zelf een stokje voor steekt.

1 Comment

  1. Ingrid

    Weer prachtig verwoord Marije. Liefs x

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *